Færslur

Listin að gera ekki neitt.

Við höfum öll verið börn og flest höfum við á einhverjum tímapunkti hjálpað dýri í vandræðum. Hvort sem það er að hleypa flugu út um gluggann, aðstoðað ánamaðk í mikilli rigningu við að komast á þurrara svæði, eða bjarga litlum kettlingi sem finnst einn úti á vergangi. Það þarf ekki að vera mikið eða stórt til að manni líði vel í hjartanu yfir því að hafa getað hjálpað. Samkennd er nefnilega stór partur af okkur flestum og að hjálpa öðrum gefur manni svo mikið.

Af einhverjum ástæðum virðumst við samt vaxa uppúr hjálpsemi um tíma. Það er eins og unglingsárin taki af manni hluta af samkenndinni og skili henni aldrei aftur nema að litlum hluta. Á fullorðinsárum virðumst við svo ekki hafa nægan tíma til að hafa áhyggjur af svona smámunum. En innst inni erum við ennþá þessi börn sem reyndum í lengstu lög að bjarga öllum ormunum. Það er bara ákveðin vörn fyrir okkur sjálf að gefa okkur ekki tíma í að hjálpa hverju smádýri. Það má e.t.v. færa rök fyrir því að við myndum gera lítið annað í lífinu ef við ætluðum að hjálpa hverju einasta dýri og þ.a.l. lærum við að hundsa margt. Við lærum meira að segja að gera það sama gagnvart öðru fólki því ekki förum við að bjóða öllum þeim sem búa á götunni að búa heima hjá okkur. Þá allavega byggi enginn á götunni býst ég við.

Samt erum við ekki vont fólk. Við gerum flest það sem við teljum okkur ráða við án þess að það taki of mikið af okkur sjálfum. Það gerum við í formi ýmiskonar hjálparstarfa hvort sem er í sjálfboðaliðastarfi, atvinnu eða bara leggja til mánaðarlegt framlag til hverskonar hjálparstofnana. Flest viljum við gera vel við aðra, bæði menn og dýr, en misjafnt hvað fólk er tilbúið að eyða í það miklum tíma eða peningum. Það er þó ekki mælikvarði á ágæti fólks enda er það frumþörf okkar að huga að sjálfum okkur, okkar nánustu og tengslum í okkar samfélagi.

Með tímanum verðum við ákveðnir snillingar í að dreifa ábyrgð. Horfa framhjá hinum ýmsu hlutum vegna þess að þetta er ekki okkar vandamál og einhver annar kemur til með að redda þessu. Þetta er sjálfsagt bara okkar leið til að halda geðheilsu því það er endalaust af hlutum sem þarf að laga og endalaust af dýrum og fólki sem gæti þegið aðstoð. Listin að gera ekki neitt hjálpar okkur þannig við að lifa lífinu.

En um leið og ábyrgðin er sett í okkar hendur breytist allt. Það er nú á okkar ábyrgð að nýfæddi kettlingurinn sem barnið rétti okkur, eftir að hafa fundið hann úti, komist á legg og fái viðeigandi meðhöndlun. Við getum líka fundið annan til að sinna þessu sem er betur til þess fallin en við sjálf og tekið ábyrgðina þannig. Ef við gerum ekkert er nokkuð víst að kettlingurinn mun deyja. Þó að við tökum á okkur ábyrgð á einu dýri í neyð, þíðir það samt ekki að við þurfum að bjarga þeim öllum og heldur ekki að við þurfum að taka að okkur að hjálpa öllu fólkinu sem þarf aðstoð. Ef einhver segði við okkur að það væri vitleysa að hjálpa þessum litla kettlingi vegna þess að við komumst aldrei yfir að hjálpa þeim öllum þætti okkur það e.t.v. frekar kjánalegt því okkar framlag skipti sköpum fyrir líf þessa kettlings. Líf hans og vellíðan skiptir okkur, en umfram allt hann sjálfan máli.

Það er ekki hægt að ætlast til þess að allir geri allt, en einhverjir geta gert eitthvað og því fleiri sem gera eitthvað því betra. Einhverjir fara alla leið, gera eins mikið og þeir geta og jafnvel hvetja aðra til að leggja sitt af mörkum eða allaveg hugsa um hvað væri hægt að gera. En því er oft tekið sem árás á rétt fólks til að gera ekki neitt og svokallaðir aktivistar eru teknir fyrir og gert lítið úr framlagi þeirra því þeir eru ekki sjálfir að bjarga öllum heiminum þó þeir geri sitt allra besta. En það eru líka eðlileg viðbrögð. Með því að segja okkur að við getum gert betur er verið að ráðast á okkar lifnaðarhætti og það er í eðli okkar að verja okkur fyrir slíkum árásum, jafnvel þó árásin sé bara í saklausum orðum viðmælanda eða ókunnugs pistlahöfundar.

Veganismi snýst um að gera sitt besta fyrir dýrin. Enginn getur bjargað þeim öllum og enginn er fullkominn, en allir geta gert eitthvað. Það má virðast öfgafullt í fyrstu að hætta algerlega neyslu á öllum dýraafurðum, alla leið niður í hunang frá býflugum eða litarefni búin til úr maurum, en samkennd er ekki öfgafull og samkennd í verki ætti ekki að þurfa að réttlæta eða verja fyrir öðrum sem reyna að verja sitt aðgerðarleysi með spurningum sem oft á tíðum eru settar fram til að eiga draga úr heiðarleika þess að vera vegan.

Á hverjum degi bjarga hjálparsveitir um allan heim fólki.
Á hverjum degi bjarga læknar, hjúkrunarfólk og sjúkraliðar mannslífum.
Á hverjum degi hjálpa styrktaraðilar SOS barnaþorpanna börnum sem á þurfa að halda.
Á hverjum degi bjargar vegan fólk lífi dýra.
Á hverjum degi ná vegan aktívistar til fleira fólks sem í framtíðinni mun bjarga lífum dýra.

Þegar hverskonar hjálparstarfsemi hrindir af stað styrkarsöfnun fyrir málstað sínum fær það almennt ekki svör á borð við “Ég ræð hvort ég styrki nokkuð!” Hjálparstarfsemin fær ekki á sig óorð fyrir að troða sér uppá aðra þegar þau auglýsa eftir nýjum meðlimum til að halda starfinu gangandi. En af einhverjum ástæðum fær manneskja sem talar um veganisma, oft eftir að hafa verið spurð útí hann, á sig stimpil um að vera uppáþrengjandi með skoðanir sínar og annað á þá leið.
Að sjálfsögðu eru skemmd epli í hverjum hópi. Það er klárlega til vegan fólk sem dæmir aðra fyrir að fylgja ekki sinni sannfæringu og hið sama hefur gerst með einstaka einstaklinga innan annarra hjálparstarfa. En það er ekki hin almenna skoðun innan veganismans frekar en innan annarra hjálparstarfa eða réttindabaráttuhópa. Tilgangur þessa hópa er að hjálpa þeim sem á þurfa að halda og fá fleiri með sér í lið, en ekki að dæma þá sem ekki ganga til liðs við þá í dag eða á morgun.

Það þarf enginn að ganga til liðs við hjálparsveit, SOS barnaþorpin, vegan samtökin, félag femínista eða öryrkjabandalagið og það ber heldur engum skylda til að styrkja neinskonar hjálparstarf. En það þarf enginn að draga úr starfi þeirra heldur með illu umtali eða leiðindum gagnvart liðsmönnum þeirra.

Gerum það sem við getum til að leggja öðrum lið.
Ekki gera ekki neitt.
Kveðja Dóra Ásgeirsdóttir